ALI BABA
Ο Συκουτρής
882 αναγνώστες
Τετάρτη, 18 Ιουνίου 2008
09:02

 

 

Ι. ΣΥΚΟΥΤΡΗΣ

Το αναρτώ γιατί πιστεύω πως δεν έχει αξιολογηθεί ,στο βαθμό που της αξίζει, η προσφορά ενός τόσο σημαντικού ανθρώπου.

       Γεννήθηκε στη Σμύρνη από γονείς με χιώτικη καταγωγή, βιοπαλαιστές, κι αν μπόρεσε να μορφωθεί και να σπουδάσει, ήταν γιατί εξαρχής, κιόλας στο Δημοτικό, οι επιδόσεις του ήταν τόσο εξαιρετικές, ώστε να μην μπορεί κανείς να τις παραβλέψει. Τον στήριξαν ο Μητροπολίτης Χρυσόστομος και η Ευαγγελική Σχολή, που τον δέχτηκε υπότροφο για όλα τα μαθητικά του χρόνια. Μαθητής ακόμα δημοσίευε φιλολογικές μελέτες με το ψευδώνυμο Αντιφών.

      Στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών φοίτησε από το 1919 ως το 1922. Γρήγορα συγκέντρωσε γύρω του μια ομάδα από Σμυρνιούς, αλλά όχι μόνο Σμυρνιούς, φιλολόγους, αλλά όχι μόνο φιλολόγους συμφοιτητές, και τους έπεισε να πάρουν καθένας τους ένα αρχαιοελληνικό όνομα: Πύθων ήταν ο Κ.Θ. Δημαράς, Ευφορίων ο Β. Τατάκης, Ιοφών ο Α. Καλογεράς, Μάγνης ο Ι. Τσικνόπουλος κ.λπ. Αυτή η ομάδα, που αυτοονομάστηκε « Αθάνατη παρέα», συνήθιζε να κάνει μακρινές πεζοπορικές εξορμήσεις στους αρχαιολογικούς τόπους, που τότε ήταν οι περισσότεροι άγνωστοι και δεν τους επισκέπτονταν παρά «εγγλέζοι» περιηγητές. Οι απέραντες γνώσεις του, η ευστροφία και η επιχειρηματολογική του δεινότητα  τον καθιστούσαν ακαταμάχητο, διαλεκτικά αντάξιο του σοφιστή Αντιφώντα του Ραμνούσιου, που ο Συκουτρής συνέχιζε να χρησιμοποιεί το όνομά του .

 
       Το 1924 διορίζεται Βοηθός στο Φιλοσοφικό Σπουδαστήριο. Το 1925 ξεκινά, με πανεπιστημιακή υποτροφία, να συνεχίσει τις σπουδές του στη Γερμανία. Αρχικά φοίτησε στη Λειψία, αργότερα στο Βερολίνο, όπου μαθήτεψε στους δυο μεγαλύτερους γερμανούς φιλολόγους του αιώνα, τον U. v. Wilamowitz-Μoellendorff και τον W. Jaeger. Η μαθητεία του εξελίσσεται γρήγορα σε επιστημονικό θρίαμβο. Οι εργασίες του για το Δημοσθένη, το Σπεύσιππο, τους Σωκρατικούς, την αρχαία ελληνική και βυζαντινή Επιστολογραφία κ.λπ. εντυπωσιάζουν με την πρωτοτυπία και την ευστοχία τους. Όταν το 1930, μετά την επιστροφή του, η Φιλοσοφική Σχολή τον ψηφίζει ομόφωνα Υφηγητή, ο μόλις τριαντάχρονος Συκουτρής έχει ήδη να επιδείξει μιαν επιστημονική προσφορά, που άλλοι θα ήταν περήφανοι να την παρουσιάσουν ως έργο ζωής ­ και συνεχίζει
         Συμμετέχει ολόψυχα στην ακαδημαϊκή και πνευματική ζωή της Αθήνας. Οι πανεπιστημιακές αίθουσες πλημμυρίζουν όταν διδάσκει από φοιτητές, που στο πρόσωπό του βρήκαν τον αληθινό δάσκαλο. Με τα λόγια του Π. Κανελλόπουλου, «ο Συκουτρής αγάπησε αληθινά και με μια βαθιά ιστορική ευθύνη τη γενιά που τάχθηκε να διαπαιδαγωγήσει, δηλαδή τους νέους της εποχής του, αλλά και τη νεότητα ως μορφή ζωής πέρ' από κάθε παροδικό σταθμό του χρόνου, αγάπησε βαθιά το έργο του, αγάπησε τη μοίρα της γης του και την πορεία του έθνους του». Η δράση του συνταιριάζει απόλυτα με τον προβληματισμό και τα πορίσματα της εναρκτήριας ομιλίας του, που είχε τον τίτλο Φιλολογία και ζωή (1931).” Πόσον είναι εύμορφον να την ζη κανείς και να μελετά ταυτοχρόνως την ζωήν” είχε γράψει ήδη το 1924.
        Τοποθετήθηκε με έμμεσο αλλά σαφή τρόπο και επί του γλωσσικού ζητήματος.«Oλίγας λέξεις πρώτα δια το γλωσσικόν ζήτημα, πώς εγώ το αντικρύζω. Προκειμένου περί της ποιητικής γλώσσης ζήτημα γλωσσικόν, κατά την γνώμην μου, δεν υπάρχει· έχει λυθή υπέρ της δημοτικής. Όχι διότι η καθαρεύουσα είναι καθ’ εαυτήν ακατάλληλος δια την ποίησιν· ποιηταί, όπως ο Kάλβος παλαιότερα και προσφάτως ο Kαβάφης, αποδεικνύουν το αντίθετον. Aλλ’ έχει δημιουργηθή διά των δημοτικών τραγουδιών και του Σολωμού ωρισμένη ποιητική παράδοσις, από την οποίαν είναι αδύνατον πλέον η ποιητική παραγωγή του Έθνους ν’ απομακρυνθή
        Σε ιδιωτικό του γράμμα, με αφορμή μιαν έμμεση επαφή του με τον Εκπαιδευτικό όμιλο, γράφει:...” τώρα, αν είναι οπισθοδρομικότης το να είναι κανείς καθαρευουσιάνος ή όχι, άλλο ζήτημα, που δεν ημπορώ να σου αποδείξω. Άλλωστε την καθαρεύουσαν δεν χρησιμοποιώ παρά μόνον εις την επιστήμην, και δεν θέλω να έχω την ψευδή παράστασιν ότι είμαι νεωτεριστής, κόπτων τα -ν και τα αρχικά φωνήεντα «για να με καταλαβαίνει ο λαός».
         Η Ακαδημία Αθηνών αναθέτει το 1933 στον Ι. Συκουτρή την έκδοση του «Συμποσίου» του Πλάτωνα ως πρώτο έργο της σειράς «Ελληνική Βιβλιοθήκη». Το έργο αυτό επέπρωτο να σηματοδοτήσει την αρχή του τέλους για τον πνευματικό ταγό. Λαμπρή ήταν η αναγνώριση, της οποίας έτυχε το έργο από επιφανείς φιλολόγους και φιλοσόφους του εξωτερικού, αλλά και από προσωπικότητες του ελληνικού χώρου (Γ. Παπανδρέου, Γρ. Ξενόπουλος. Θεόδ. Ξύδης, Αχ. Τζάρτζανος) (6), οι οποίοι εξήραν την εκπληκτική οικειότητα του Συκουτρή με την πλατωνική σκέψη, την ακριβή πληροφόρηση, τις εύστοχες προσωπικές απόψεις του, την εξαιρετική εισαγωγή και μετάφραση σε γλώσσα απλή και αβίαστη, που σέβεται το κείμενο και ξαναζωντανεύει τον πλατωνικό διάλογο. Εύγλωττη είναι η κρίση του Σ. Μελά: «Όταν έκλεισα το βιβλίο, είχα την εντύπωση πως έκαμα το πιο επικίνδυνο αλλά και το πιο γοητευτικό ταξίδι με τον πιο επιδέξιο πιλότο».
         Καταθέτει υποψηφιότητα για Καθηγητής. Από εκείνη την χρονιά, και με αφορμή το κεφάλαιο της εισαγωγής του Συμποσίου που αναφερόταν στις γενετήσιες σχέσεις στην Αρχαία Ελλάδα και ειδικότερα στην παιδεραστία, άρχισε να δέχεται πολλές επιθέσεις από ακαδημαϊκούς και εξωακαδημαϊκούς κύκλους, αρχικά από την εφημερίδα Επιστημονική Ηχώ και στην συνέχεια από διάφορους συλλόγους και από την Ιερά Σύνοδο. Για το ίδιο θέμα κατατέθηκαν εναντίον του δύο μηνύσεις.
 
         Τόσο πλούσια και αξιοζήλευτη επιστημονική παραγωγή, τόση επιτυχία στις ακαδημαϊκές παραδόσεις, τόση ακτινοβολία στην πνευματική ζωή της Αθήνας, τόσο φως... δεν μπορούσαν παρά να προκαλέσουν το φθόνο. Φοβισμένοι οι αντιδραστικοί πανεπιστημιακοί κύκλοι, πως θα χάσουν οριστικά το παιχνίδι, θορυβημένοι οι ανάξιοι και οι υποκριτές, πανικόβλητα τα σκοταδιστικά κυκλώματα ενώθηκαν σε μέτωπο και εξαπολύσανε την επίθεσή τους. Ακόνισαν τη γλώσσα και τις πένες τους, κίνησαν τον κίτρινο τύπο, επιστράτεψαν ακόμα και το πεζοδρόμιο, για να δυσφημίσουν ό,τι καλύτερο είχε τα χρόνια εκείνα να επιδείξει η ελληνική διανόηση, τον φιλόλογο που υποσχόταν να φανεί αντάξιος του Αδαμάντιου Κοραή.
 
     Ήταν μόνο 36, όταν αυτοκτόνησε.
 
 
Σταχυολόγησα κάποιους εκπληκτικούς αφορισμούς του και τους παραθέτω.
 
 
                   Προς νέους
 Τα προβλήματα της ζωής είναι ως προβλήματα γονιμότερα και αιωνιότερα από οποιαδήποτε λύση τους
  Κανένα ιδανικόν δεν έχει εσωτερικήν αξίαν, όταν έχη καθαρώς αρνητικόν χαρακτήρα.
              
  Καμιά απάντησις εις τα προβλήματα της ζωής δεν ημπορεί να είναι σωστή αν είναι απλή και εύκολος
 Καμμία ιδέα δεν έχει αξίαν, που δεν προέρχεται απο βαθείαν κατανόησιν των πραγμάτων και δεν έχει διαύγειαν εσωτερικήν
 Η αξία μιας ιδέας είναι τόσο μεγαλυτέρα, όσον μας οδηγεί μάλλον εις το να καλλιεργήσωμεν τον εαυτόν μας, παρ΄όσον είς το να διορθώσωμεν την κοινωνία.
 Μήτε εις τας πεποιθήσεις σου, μητε εις τας συζητήσεις σου , να μην λησμονείς τον κώδικα της τιμής κάθε πνευματικού ανθρώπου .
Και ο κώδιξ τιμής επιβάλλει να παραδεχώμεθα ότι και εις τον άλλον υπάρχει ο ίδιος βαθμός ανιδιοτέλειας, καλής πίστεως και ευθύτητος, όπως και εις ημάς. Ότι το ενδεχόμενον της πλάνης υφίσταται και δι΄ημάς, όχι μόνον δι΄εκείνον. Οτι ο φανατισμός και αι ύβρεις είναι δείγμα ιδικής μας τυφλώσεως και αδυναμίας, που δεν βοηθεί καθόλου εις την νίκην των πεποιθήσεων μας..........
 
Περί ηρωικού ανθρώπου
 Εις την ετοιμότητα του κινδύνου τον σύρει με ακαταμάχητον έλξιν η  α ι σ θ η τ ι κ ή,  θα έλεγα, γοητεία του κινδύνου, η συναίσθησις ότι είναι  π ρ ο ν ό μ ι ο ν  των εκλε­κτών (όχι καθήκον ή πράξις φιλανθρωπίας) να συντρίβωνται  υ π έ ρ  των άλλων,  υ π ό  των άλλων - το πολυτιμότερον προνό­μιον! Ο ηρωικός άνθρωπος δεν είναι το άνθος, δεν είν' ο καρπός - αυτά αντιπροσωπεύουν το παρόν και του παρόντος την ανεπιφύλακτον χαράν. Είναι ο σπόρος που θα ταφή και θα σαπίση, διά ν' αναφανή το άνθισμα και το κάρπισμα
 Ο ηρωικός άνθρωπος, και μόνος αυ­τός, ζη  έ ν τ ο ν α  και  π λ ο ύ σ ι α  ολόκληρον την ζωήν.
 Ο ηρωικός άνθρω­πος είν' ο αιωνίως νέος - τι να την κάνη την φρόνησιν; Είναι διά τους πεζούς και τους νοικοκυραίους, που βαδίζουν ήσυ­χα και ομαλά τον δρόμον της ζωής των. Εκείνος όμως δεν βα­δίζει· χορεύει
 Πουθενά δεν φαίνεται περισσότερον η  υ π ε ρ η φ ά ν ­ε ι α  του ηρωικού ανθρώπου, παρά εις τον τρόπον που δι­εξάγει τους λεγομένους αγώνας ιδεών.
      Έτσι, και όταν υπερασπίζη τας απόψεις του, δεν το κάνει διά να τας επιβάλη· αλλά διά να μείνη οποίος είναι.
Υπερήφανος είναι, όχι εγωιστής. Δι' αυτό σπαταλά τον εαυτόν του. Η ευτυχία του είναι ν α δ α π α ν ά, ακριβέστερον ακόμη: ν α δ α π α ν ά τ αι
 Προ παντός το αίσθημα της προσωπικής τιμής, ενώπιον της οποίας όλα τ' άλλα, πλούτος και μόρφωσις, εξουσία και υγεία, είν' ένα μηδέν.
 Άλλωστ' η ηλικία είναι κάτι σχετικόν· δεν μετρείται πάντως με την διάρκειαν, με το περιεχόμενόν της μετρείται. Είν' έννοια ηθική, όχι αστρονομική.
Ο ηρωικός άνθρωπος δεν  υ φ ί σ τ α τ α ι  τον θάνατον. Δι' αυτόν και ο θάνατος ακόμη δεν είναι  π ά σ χ ε ι ν,  είναι  π ρ ά τ τ ε ι ν.
 
Τι έκανε? Απλά γνώριζε περισσότερα από τους άλλους. Δεν μπήκε στο γνωστό «λούκι». Τόλμησε να αναφερθεί στις σεξουαλικές έξεις των Αρχαίων Ελλήνων, που οι ίδιοι δεν απέκρυπταν. Δεν ήταν τόσο σκληρός ώστε να μην πεθάνει.
 
Αξιολογήστε το άρθρο 
29 ψήφοι
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
Σχόλια

18/06 09:20  Usοund
Οι μούντζες για το εκτενές τού ως άνω, στον συνεταίρο Ραν-τα-πλαν. Δεν έχω καμμία σχέση.
18/06 09:21  elenitsa 1
"Δι' αυτό σπαταλά τον εαυτόν του. Η ευτυχία του είναι ν α δ α π α ν ά, ακριβέστερον ακόμη: ν α δ α π α ν ά τ αι"
Οποιος εχει συναντησει εναν-εστω- ανθρωπο αυτης της παστας,ειναι ευτυχης.Συμπεριλαμβανω τον εαυτο μου στους ΠΟΛΥ ΕΥΤΥΧΕΙΣ.
18/06 10:03  vadra
Την καλημέρα μου στην παρέα.

5*
18/06 10:06  Usοund
Καλημέρα, vadra. Χάθηκες.
18/06 10:47  vadra
Λόγω φόρτου εργασίας...

Από σήμερα...πιο χαλαρά!
18/06 10:51  apostel
Η επίθεση επικεντρώθηκε στο κεφάλαιο 4 της εισαγωγής στο Συμπόσιο, που είχε τίτλο "Ο παιδικός έρως εις τους αρχαίους Ελληνας". Η εισαγωγή αυτή του Συκουτρή είναι πράγματι μία απολογία, ένα μανιφέστο που υπονόμευε τον μεσοπολεμικό ηθικισμό. Πέρα απο την σωρεία επιχερημάτων και τεκμηρίων που παραθέτει ο Συκουτρής υπέρ του "πλατωνικού έρωτα", επισημαίνει ότι δεν μπορούμε να κρίνουμε ένα ιστορικό φαινόμενο με το πρίσμα της σημερινής εποχής. Σε κάποιο σημείο σημειώνει: "Ο αναμάρτηρος πρώτος τον λίθον βαλέτω". Το κείμενο ήταν σαφώς μία πρόκληση στα ήθη της εποχής.
Δέχτηκε πολλές επιθέσεις από ... και στην συνέχεια από διάφορους συλλόγους όπως :
ο Σύλλογος Γονέων και Κηδεμόνων Πατρών, οι σταφιδέμποροι Βόλου, , οι κρεοπώλες Αιγίου, οι αχθοφόροι Λουτρών Αιδηψού και τέλος ( προφητικό )από τον γεωργικό συνεταιρισμό Δουνέϊκων Ηλείας.

18/06 10:54  Usοund
Και από τον Ιατρικό Σύλλογο Πάτρας! Έγραψες apostel.
18/06 11:38  nhad
Μπράβο, μπράβο, μπράβο. Εξαιρετικό θέμα. Σιγά-σιγά οι Νεοέλληνες ανακάλυψαν τον Καραθεοδωρή - έστω και στρεβλά, ως δήθεν εφευρέτη της σχετικότητας προ του Einstein. Και βέβαια στην περίπτωση του Καραθεοδωρή λίγα έχουν λεχθεί για τη προσωπικότητα του ανθρώπου: Ένας homo universalis που είχε μια βιβλιοθήκη που όμοια δεν ήξερα ότι υπάρχει στον κόσμο, και που φοβάμαι ότι θα έχει την τύχη της συλλογής του Ιόλα. Καιρός είναι να ανακαλύψουν και τον Συκουτρή που η ζωή του ήταν ένα αληθινό διαμάντι, ίδιας αξίας με το έργο του.
18/06 11:55  Usοund
Ευχαριστούμε nhad.O Kαραθοδωρής, όντως, μεγάλη μορφή. Κάποια στιγμή θα γίνει αναφορά. Αν θες, την κάνεις κι εσύ. Στη διάθεσή σου ,ο χώρος.
18/06 12:00  Usοund
Κι αν δεν σφάλλω, το ορθό επώνυμό του είναι Καραθεοδωρή. Χωρίς το τελικό σίγμα.
18/06 12:04  elenitsa 1
Ο Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή (Βερολίνο, 13 Σεπτεμβρίου 1873 – Μόναχο, 2 Φεβρουαρίου 1950) ήταν κορυφαίος σύγχρονος Έλληνας μαθηματικός που διακρίθηκε σε παγκόσμιο επίπεδο. Ο Καραθεοδωρή ήταν γνωστός εκτός Ελλάδας ως Constantin Carathéodory και συχνά αναφέρεται (λανθασμένα) ως Καραθεοδωρής.
Πηγη:wikipedia
18/06 12:08  Usοund
Θέλω να πιστεύω πως δεν είναι και τόσο "σύγχρονός" σου, Ελένη.
18/06 12:09  elenitsa 1
Ψιλοσυμπιπτουμε.Στον αιωνα!
18/06 12:13  elenitsa 1
Μη ρωτησεις γεννησης η θανατου,σ'αφηνω να το μαντεψεις.
18/06 12:17  haros
λυπαμαι που διακοπτω την υψηλου επιπεδου κουβεντα,περι αυτοκτονησαντων φιλολογων,αλλα σας δηλωνω οτι ως επισημος ΓΚΟΥΡΟΥ της κοκα κολα,δεν προτιθεμαι να ξανασυνομιλησω μαζι σας ανευ ευλογου τιμηματος...ασημαντα ανθρωπακια...
18/06 12:21  elenitsa 1
Που να καλπαζε κιολας!Χαρε,ποσα θες?Και κυριως,σε τι τα θες?Μου'χουν ξεμεινει κατι λεκ κι ουτε στην Τραπεζα της Ελλαδος δεν μου τ'αλλαζουν.Εισαι?
18/06 12:23  haros
..χα...πρακτορα των ανατολικων αποκαλυφθηκες,συντροφισσα ελενη,η μηπως καλυτερα ..ελενοφσκα??????
18/06 12:26  elenitsa 1
Σους,μπρε!Κρυβε λογια!Μας ακουνε.

Σχετικά με το blog

Λίγα λόγια για εμένα
www.mantri.gr
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις
Σύνδεσμοι