ALI BABA
Greeklish και -ι.
1557 αναγνώστες
Πέμπτη, 28 Αυγούστου 2008
11:20

Η εξοικείωση με την ιστορική γραφή των λέξεων, τελικά, αποτελεί λεπτή πνευματική άσκηση

Γιατί παιδευόμαστε με τα έξι /i/ τής ορθογραφίας τής γλώσσας μας (ι, η, υ, ει, οι, υι), με τα δύο /e/ (ε, αι), τα δύο /o/ (o, ω), τα τρία /v/ (β, αυ, ευ), τα τρία /f / (φ, αυ, ευ), τα δύο /z/ (ζ, σμ, σλ) κ.ο.κ.; Δεν μας φτάνει ένα /i/ το ι, ένα /e/ το ε, ένα /o/ το ο, ένα /v/ το β κ.τ.ό.; Γιατί να μη γράφουμε ιρίνι (ειρήνη), ίπαρξι (ύπαρξη), κερί (καιροί), γινέκα (γυναίκα), εσθάνομε (αισθάνομαι), χόρι (χώροι), εβγενίς (ευγενείς), άβριο (αύριο), έφθιμι (εύθυμη) κ.τ.ό.; Είναι η ιστορική ορθογραφία απόρροια (ή «απόρια») ενός εθνικού μαζοχισμού; Είναι επινόηση κάποιων διανοουμένων; Είναι προσκόλληση σε παρωχημένες γλωσσικές εμμονές; Και προχωρώντας πιο τολμηρά, λένε μερικοί, γιατί να μη γράφουμε irini, iparksi, keri, gineka, esthanome, chori, evgenis, avrio, efthimi κ.τ.ό.; Γιατί να μη προσχωρήσουμε δηλ. στο λατινικό αλφάβητο (που -στο κάτω-κάτω- είναι ελληνικής προελεύσεως), κάνοντας τη γραφή μας πιο προσιτή στους ξένους; Ηδη δεν επικοινωνούμε στους Η/Υ με τα Greeklish;

 

Αυτά και άλλα πολλά ακούω κατά καιρούς σε μαθήματα, διαλέξεις, συζητήσεις, όταν έρχεται ο λόγος στην ιστορική ορθογραφία τής γλώσσας μας και στις δυσκολίες που γεννά η ορθή γραφή της ως απορίες κάποιων ομιλητών τής Ελληνικής που θέτουν το αίτημα ή νομίζουν πως «ανακαλύπτουν» τη λύση των δυσκολιών τής ορθογραφίας με την υιοθέτηση μιας φωνητικής ορθογραφίας με ελληνικά ή -κατά τους πιο τολμηρούς- με λατινικά γράμματα. Η συζήτηση συνήθως -εκ μέρους μου- προχωρεί ως εξής: Αλήθεια, γιατί οι αγγλόφωνοι λ.χ. λαοί (Αγγλοι, Αμερικανοί, Αυστραλοί, Καναδοί) δεν προχώρησαν σε υιοθέτηση τής φωνητικής ορθογραφίας, όταν μάλιστα έχουν να αντιμετωπίσουν πολύ οξύτερες ορθογραφικές δυσκολίες απ' ό,τι εμείς; Οταν λ.χ. έχουν να αντιμετωπίσουν την τεράστια απόσταση που υπάρχει μεταξύ προφοράς και γραφής σε παραδείγματα που χρησιμοποιούν οι ειδικοί για να δείξουν λ.χ. ότι τελείως διαφορετικοί φθόγγοι ή διαδοχές φθόγγων (ou, af ap, au, u, o, oκ/och) ορθογραφούνται με την ίδια διαδοχή γραμμάτων, γράφονται το ίδιο ως -ough: Though the rough cough and hiccough plough me through, Ι ought to cross the lough! Και, φυσικά, τι να πει κανείς για τα συστήματα γραφής/ορθογραφίας που χρησιμοποιούνται για την κινεζική ή την ιαπωνική γλώσσα με τις χιλιάδες των χαρακτήρων που πρέπει να ξέρει κανείς για να γράφει αυτές τις γλώσσες;

 

Οπως και να το δούμε, η ιστορική ορθογραφία των λέξεων μιας γλώσσας είναι μέρος τής πολιτιστικής κληρονομιάς ενός λαού. Η γραπτή μορφή των λέξεων μαζί με τη σημασία τους συναποτελούν τον γραπτό λόγο μιας γλώσσας. Μέσα σ' αυτόν απεικονίζεται η ιστορία των λέξεων, αφού ιστορική ορθογραφία σημαίνει παράσταση τής ετυμολογικής προέλευσης και τής ετυμολογικής συγγένειας κάθε λέξης, απ' όπου συνάγεται η βασική σημασία της και η σχέση της με τις άλλες λέξεις που ανήκουν στην ίδια ετυμολογική οικογένεια. Ετσι λ.χ. γράφοντας φίλος με ι συνδέεις τη λέξη με όλα τα σύνθετα και τα παράγωγα που ανήκουν στην ίδια ετυμολογική-σημασιακή οικογένεια (φιλία, φιλικός, άφιλος, φιλόσοφος, ζωόφιλος, συμφιλιώνω κ.λπ.), ενώ γράφοντας φυλή (με υ και ένα λ) συνδέεις τη λέξη ετυμολογικά-σημασιακά με λέξεις όπως φυλετικός, φυλετισμός, διαφυλικός φυλογενετικός, αλλόφυλος κ.λπ., γράφοντας δε φύλλο (με υ και δύο λ) έχεις περάσει σε άλλη ετυμολογική οικογένεια και σημασία, που φαίνεται στις λέξεις φύλλωμα, φυλλωσιά, πλατύφυλλος, τριαντάφυλλο, φυλλομετρώ κ.τ.ό. Αλλο το λειπ- στο λείπω, λειψός, έλλειψη, διάλειμμα κ.λπ., άλλο το λυπ- στα λύπη, λυπάμαι, περίλυπος, λυπηρός κ.λπ., άλλο το ληπ- (του λαμβάνω) στα αντιληπτός, λήψη, κατάληψη, ακατάληπτος κ.τ.ό. Το ότι το λοιπ- στα λοιπός, λοιπόν, υπόλοιπος κ.ά. ή το λιπ- στο ελλιπής, λιποτάκτης, λιποψυχώ αποτελούν συγγενείς φωνολογικές μορφές («μεταπτωτικές βαθμίδες» τις λένε οι γλωσσολόγοι) τής ρίζας λειπ- (λείπω) είναι κι αυτό μια γνώση/πληροφορία που φωτίζει ετυμολογικά-σημασιακά τις αντίστοιχες λέξεις. Το ότι επίσης το λιπ- στα λίπος, λιπαρός, λίπωμα είναι μια άλλη ομόγραφη ρίζα, όπως και το λιπ- τού εκλιπαρώ και τού αρχολίπαρος («ο επιθυμών και επιδιώκων αξιώματα»), αυτό δείχνει τον πλούτο και τη σημασιολογική ιστορία των λέξεων που είναι μια ελκυστική διανοητική περιπλάνηση στα εκφραστικά μέσα ενός λαού. Η ορθογραφική διάκριση φον- (φόνος, φονικός, φονιάς) και φων- (φωνή, ραδιόφωνο, άφωνος), οικ- (οικία, κάτοικος, οικονομία), εικ- (εικόνα, εικάζω), και ικ- (ικανός, ικέτης, άφιξη) φωτίζει τη σημασία και την προέλευση πλήθους λέξεων, ενώ το θέμα ι-, που σημαίνει κίνηση (από το αρχ. είμι «έρχομαι»), οδηγεί στα δύσκολα σημασιολογικά μονοπάτια λέξεων ομόρριζων (και συνδεομένων στη βασική σημασία τους) όπως προσ-ι-τός, εισ-ι-τήριο, ι-ταμός, ι-σθμός, ανεξ-ί-τηλος, αμαξ-ι-τός κ.ά.

 

Η εξοικείωση με την ιστορική γραφή των λέξεων, τελικά, αποτελεί λεπτή πνευματική άσκηση, αφού συνδέεται με την προσπάθεια να γνωρίσει κανείς την αρχική βασική σημασία μιας λέξης και την οικογένεια των λέξεων που συνδέονται ετυμολογικά-σημασιακά μαζί της. Να γιατί η γλώσσα, όταν διδάσκεται δημιουργικά από εμπνευσμένους ευαίσθητους δασκάλους, αποτελεί μύηση στις διαδικασίες τής έκφρασης, τής σκέψης και τού πνεύματος και, κατ' επέκτασιν, τού πολιτισμού ενός λαού.

 

Γ. ΜΠΑΜΠΙΝΙΩΤΗΣ                       

(Πηγή: "Το ΒΗΜΑ", 06/01/2008)

Πως αντιμετωπίζεις, όμως,τη συνεχώς αυξανόμενη κυριαρχία των Greeklish? Παρατηρώ καθημερινώς πιτσιρικάδες να ανταλλάσσουν μηνύματα- μέσω διαδικτύου η κινητών- χρησιμοποιώντας λατινικούς χαρακτήρες. Στη συχνή ερώτησή μου

"γιατί γράφετε έτσι;"

η μόνιμη επωδός είναι:

' πιό εύκολο!".

-Που είναι το πιό εύκολο ρε μόμολα; Μου βγαίνουν τα μάτια να τα διαβάσω!

-Φόρα τα γυαλιά σου, παππούλη! Για μας είναι πεντακάθαρα!

Μου διαφεύγει κάτι; Γέρασα και δεν μπορώ να πιάσω το ρεύμα; Κι αν αυτή η τάση γίνει η επικρατούσα, τι γίνεται; Αν, λέω αν, οι νεώτεροι στην καθημερινή τους προσωπική επικοινωνία χρησιμοποιούν κυρίως αυτόν τον τρόπο γραφής , δεν θα υπάρξει συν τω χρόνω ατονία της επίσημης; Μήπως αναγκαστικά οδηγούμεθα σε αυτή τη γραφή και εθελοτυφλούμε τώρα; Μήπως δεν θέλουμε να το καταπιούμε; Και στο κάτω-κάτω τι θα πάθουμε; Το σκοτάδι θα πάρει φως, αν γραφτεί skotadi; Aν η φίλη και η φυλή, γραφτούν fili  και fyli θα μπερδευτούμε; Aλλά και πάλι! Είπαμε να κάνουμε τη ζωή μας εύκολη. Ένα  -ι.  Αν είναι να ξαναμπλέξουμε με τα πολλά , να λείπει. Μήπως η γλώσσα χάσει την ομορφιά των νοημάτων της μέσα από την διαφορετική εμφάνιση; Για να δοκιμάσω κάτι.

Iparchoun vaporia me onomata iroon.Iparchoyn kai vaporia me onomata poulion. Den Iparchei omos

kanena pouli me onoma anthropou, oute kanenas anthropos me onoma vaporiou.Ine giati ta vaporia ine amiala. K i etsi den kanoun vlakies!

Δεν μ αρέσει! Νόημα όμως βγαίνει. Και ποιός μας λέει πως δεν θα θυσιαστεί το ωραίο στο βωμό του πρακτικού; Η κι όλες οι γλώσσες στο όνομα της παγκόσμιας επικοινωνίας και της χρήσης μιάς και μόνον; Η και οι πολιτιστικές κληρονομιές των λαών μέσα από την εξαφάνιση της γλώσσας τους; Η οι τελευταίες μπορούν να μείνουν ανεπηρέαστες καθώς η σύνδεσή τους με την γλώσσα δεν είναι ευθέως ανάλογη; Θα πάψει ο Κρητικός χορός επειδή θα γράφει greeklish ο Κρητίκαρος; Η μήπως θα ξουρίσει τη μουστάκα; Και γιατί να ασκούμαι πνευματικά ασχολούμενος με την ιστορική γραφή των λέξεων και δεν παίζω μια παρτίδα σκάκι;

 

 

Αξιολογήστε το άρθρο 
2 ψήφοι
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
Σχόλια

28/08 11:29  elenitsa 1
"Να γιατί η γλώσσα, όταν διδάσκεται δημιουργικά από εμπνευσμένους ευαίσθητους δασκάλους, αποτελεί μύηση στις διαδικασίες τής έκφρασης, τής σκέψης και τού πνεύματος και, κατ' επέκτασιν, τού πολιτισμού ενός λαού".
Η καθιερωση της φωνητικης γραφης,θα εχει ως αποτελεσμα τη δημιουργια ανθρωπων διχως κριτικο πνευμα,αφου ουδεποτε- στα πρωτα κρισιμα για την πνευματικη τους αναπτυξη χρονια-θα τους δοθει η ευκαιρια να το αναπτυξουν.Η καλυτερη ασκηση προς επιτευξη αυτου του στοχου ειναι η διδασκαλια της γλωσσας ετσι οπως αυτη εχει διαμορφωθει διαχρονικα.Αλλαζοντας αυτην την πραγματικοτητα,πολλα θ'αλλαξουν προς το καλυτερο,ισως,αλλά ακομα περισσοτερα προς το χειροτερο.Η ταχυτητα κι η ευκολια στη γραφη ειναι δευτερευοντες στοχοι,αν το διακυβευμα ειναι το κριτικο πνευμα που θα κολοβωθει.



28/08 12:03  voula 99
Αγαπητη Ελενη , απολυτως συμφωνώ . Θα μου συγχωρησεις την ελλειψη τονων , δεν ξερω γραφομηχανη .

"Θα πάψει ο Κρητικός χορός επειδή θα γράφει greeklish ο Κρητίκαρος; Η μήπως θα ξουρίσει τη μουστάκα; "

Και συμπληρωνω : Η θα παψει να πουλαει τσαμπουκα απειλωντας με το οπλο ? ( υπαρχουν και εξαιρεσεις )
28/08 12:08  elenitsa 1
Ο τσαμπουκας,Βουλα,ειναι το εθνικο μας σπορ.Δεν νομιζω σε αλλη χωρα να υπαρχει στο λεξιλογιο τους η εκφραση:Ξερεις ποιος ειμαι εγω,ρε?
28/08 12:10  voula 99
Ναι , αλλα αν οπλοφορεις , το πραγμα αλλαζει .
28/08 12:14  Αli Baba
Στράτα, στρατούλα! Κι αν αρχίσω τα υίζουσιν, κοϊζουσιν,δεν θα οξυνθεί πιότερο το πνεύμα μου?
28/08 12:17  elenitsa 1
Mεσω της διδασκαλιας ομοηχων λεξεων,οπως φυλλο και φυλο ξυπναμε το κριτικο πνευμα των παιδιων,Αλη.
Ειναι μια πνευματικη ασκηση,που σταδιακα τα βαζει να κοντοσταθουν και να σκεφτουν ,να κρινουν και ν'αποφασισουν πριν επιλεξουν τη χρηση του ενος η του αλλου φωνηεντος.
28/08 12:19  elenitsa 1
Δεν αντιλεγω,Βουλα,αλλα αν δεν υπαρχει βουληση της πολιτειας για καλλιεργεια υψιπετων πνευματων,το λογο θα τον εχουν τα οπλα,που τωρα πια τα βρισκεις παντου.Εχασε η Κρητη τα πρωτεια.Χαμερπεις κυκλοφορουν παντου,κουτσαβακια της συμφορας,που στομα τους εχουν κανει την καννη.
28/08 12:34  voula 99
"Κι αν αρχίσω τα υίζουσιν, κοϊζουσιν,δεν θα οξυνθεί πιότερο το πνεύμα μου?"
Εδω πια , μιλαμε για " απολιθωματα ", νομιζω .

Η Ελληνική γλωσσα 40 αιώνες τώρα χωρίς διακοπή και επιβιώνει και εξελίσσεται δυναμικά και λειτουργεί αυτόνομα όπως κάθε άλλη ζωντανή γλώσσα.
28/08 12:39  elenitsa 1
Λαθος,Βουλα.Τ'απολιθωματα επιβιωνουν και καγχαζουν πισω απ'την πλατη μας.Απλως ειναι καλα κρυμμενα και δεν τα βλεπουμε.Για σκεψου τις συνθετες λεξεις και ποσες απ'αυτες εχουν "συγχρονες"μορφες της λεξης ως μερη τους.Λεμε νερο,αλλα υδραγωγειο κι οχι νεραγωγειο.Καρφι,αλλα καθηλωνω κι οχι καθκαρφωνω.Φωνη-αφωνος αλλα ΚΑΙ αναυδος.Ας μην επεκταθω,θα χρειαστω μερες για να γραφω.
28/08 12:41  voula 99
Στις συνθετες που εχεις σαν παραδειγμα , ναι !
Στις καταλήξεις , ομως ?
28/08 12:43  elenitsa 1
Ας προσπαθησουμε ν'αλλαξουμε την καταληξη στο δελεαρ.Η τον πληθυντικο στον κουρεα.Θα πεσει γελιο.
28/08 12:44  voula 99
Σωστο και παλι . Αλλα τα : υίζουσιν, κοϊζουσιν ?
28/08 12:45  koufeto:-)
Καλη σας ημερα!-)
28/08 12:45  elenitsa 1
Γεια σου κουφετο.Καλως μας ηρθες.
28/08 12:52  koufeto:-)
Ηρθα,φευγω,ξαναερχομαι και ξαναφευγω ελενιτσα!Μπαινω και χαζευω κατι φωτογραφιες με χαριτωμενα ζωακια που μου στελνουν καποιοι!-)

Μολις ξςκινησουν τα σχολεια θα εχω πιο πολυ χρονο και θα σας μιλαω συνεχεια μεχρι να σας κουρασω και να με διωξετε!-)
28/08 12:53  elenitsa 1
Μια ζωντανη γλωσσα υφισταται και μεταλλαξεις,αναγκαστικα.Μονο οι νεκρες μενουν απαραλλαχτες.Αλλα κι αυτες εχουν παρει την εκδικηση τους.Σκεψου την μετεξελιξη της λατινικης σε τοσες πολλες συγχρονες ολοζωντανες παραλλαγες της!Μπηκε στο μουσειο η μανα και δραπετευσαν οι κορες.Ευτυχως.
28/08 12:57  elenitsa 1
Παρε ακομα ενα,κουφετακι:
www.youtube.com/watch?v=_gtfbsNHxh8
28/08 13:32  haros
φοβαμαι οτι η μαχη ειναι ηδη χαμενη..(κατι σαν την ΔΕΗ ενα πραγμα..).Ελενη,φοβαμαι οτι τα παιδια των παιδιων μας θα γραφουν ολα σε greeklish,και οι δεινοσαυροι(εμεις)θα βγαζουμε τα ματια μας για να τα διαβαζουμε...
28/08 13:39  haros
..ασχετο αλλα ανθρωπινο..ο βγενο εχει παρατησει το γραφειο του,και μαζι με μια κομπανια ειναι κατω απο τα γραφεια των γαυρων και τραγουδα τον υμνο του παναθηναικου...(γιαυτο η μετοχη παει κατα διαολου...),παιδια δεν κανω πλακα,ειναι οντως ...
28/08 16:24  elenitsa 1
Χαρε,αν ειναι να'ρθει θε να'ρθει...Αλλα ενος κακου...
28/08 19:49  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Χαιρετώ την παρέα. Αυτές τις ημέρες αντιμετωπίζω ένα πρόβλημα παρόμοιο με το θέμα, αλλά σε άλλο επίπεδο. Όχι στην καθαυτή γλώσσα , αλλά στο γενικώτερο ύφος γραφής.
Συγγράφω το πλήρες κείμενο ανακοινώσης με θέμα : "Πρότυπα και πιστοποίηση Μη Κυβερνητικών Οργανώσεων". Η περίληψη - πρόταση έγινε - προς μέγιστη έκπληξή μου - δεκτή σε "στριφνό" Επιστημονικό Συνέδριο "Προτυποποίησης κλπ.", όπου οι ανακοινώσεις αφορούν κυρίως σε εξειδικευνένα πρότυπα και κανονισμούς για "ειδικές ποιότητες χάλυβα", ή "λυχνίες ορυχείων" κλπ. αντιλαμβάνεσθε το στυλ.
Σας είναι επίσης γνωστό το ύφος γραφής μου... Προφανώς έχω τη δεξιότητα να γράφω "επιστημονικογεροντοκορίστικα" σε άλλα όμως θέματα !
Όμως, στο θέμα το οποίο πραγματεύομαι "μου βγαίνει το ύφος του βλοκίου"...
Γράφω - σβύνω - συμβιβάζομαι - επανέρχομαι δριμύς ... αυτή τη στιγμή προφανώς χαλαρώνω εις το φιλόξενο οίκο σας...
Προθεσμία η Δευτέρα, μέχρι τότε μάλλον βλόκιον Προμηθέας πάπα...
Δεκτές - επιθυμητές συμβουλές και μουσικές αφιερώσεις...

Σχετικά με το blog

Λίγα λόγια για εμένα
www.mantri.gr
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις
Σύνδεσμοι