ALI BABA
Ούζοοοοο!
979 αναγνώστες
Τετάρτη, 27 Αυγούστου 2008
12:06
 
 

Αχιλλέας Τζάρτζανος

Τ ο    ο ύ ζ ο     ( ι σ τ ο ρ ί α   μ ι α ς   λ έ ξ ε ω ς )

Αμφιβάλλω όμως, αν έξω από τον Τύρναβο της Θεσσαλίας, που είναι η πατρίδα του ούζου και του ονόματός του, θα υπάρχει κανείς, που να γνωρίζη πόθεν έλαβε το τόσο αγαπημένο τώρα στους πολλούς αυτό ποτό το όνομά του, ή – το σπουδαιότερο – αν υπάρχει κανείς που να ημπορή να μαντεύση, τι σχέσιν έχει το όνομα του ούζου με το πράγμα, που σημαίνει αυτή η λέξις. […]
Όπως τώρα, έτσι και τότε εκτός από κρασιά κατασκεύαζαν εκεί και οινόπνευμα από τα τσίπουρα (ήτοι τα στέμφυλα) των σταφυλιών, τα οποία τα έβραζαν με ανάλογη ποσότητα νερού ή με κανένα χαλασμένο κρασί. Το απόσταγμα, που έβγαινε απ’ αυτό το βράσιμο το έλεγαν και το λένε σούμμα ή χάμ(ι)κο. Το χάμικο αυτό δεν πίνεται, γιατί μυρίζει φοβερά και καίει πολύ. Γι’ αυτό το αποστάζουν και δεύτερη φορά, αφού προσθέσουν μέσα, όταν το βάζουν να ξαναβράσει, γλυκάνισο, αλάτι και λίγα κάρβουνα με κρεμμύδια, σε ανάλογη ποσότητα το καθένα.
Από αυτά όλα προέρχεται το τσίπουρο ή ρακί, το οποίον πίνεται ευχάριστα. Αν τώρα το τσίπουρο αυτό ματαβρασθή με λίγη μαστίχα μέσα και ζάχαρη, και έτσι γίνει τρίτη απόσταξις, βγαίνει τότε μια καλύτερη ποιότητα οινοπνεύματος αυτού του είδους, αυτό που λένε τώρα ούζο, το οποίον όμως τον παλαιόν καιρό, φαίνεται, το λέγαν ρακί ματαβρασμένο, όπως ημπορεί κανείς να συμπεράνη από κάποιο παλαιό Τουρναβίτικο δημοτικό τραγούδι:

 

Να φαν τα λάφια μάλαθρο, κι οι μούλες το τριφύλλι

κι ο νιός να πιει παλιό κρασί, ρακί ματαβρασμένο.

 

Το «ματαβρασμένο ρακί» αυτό ωνομάσθηκε ούζο μόλις κατά τα τελευταία χρόνια της Τουρκοκρατίας στον Τύρναβο και στο Θεσσαλία (1878-1881) από την εξής αφορμή.Βρισκόταν τότε στον Τύρναβο ένας στρατιωτικός γιατρός του Τουρκικού στρατού, Αρμένιος, ονομαζόμενος Σταυράκ-μπέης, ο οποίος είχε μεγάλη φιλία με δύο προκρίτους Τουρναβίτες, τον Αντώνιον Μακρήν, υφασματέμπορον, και τον Δημήτριον Δουμενικιώτην, παντοπώλην και ποτοποιόν, και η παρέα αυτή των τριών φίλων τακτικά μεσημέρι και βράδυ έπαιρνε το ορεκτικό της, το «ματαβρασμένο ρακί», το σημερινό ούζο σαν να λέμε.

Ο Σταυράκ- μπέης, επειδή, φαίνεται είχε ιδιαίτερη αγάπη στο ποτό αυτό, επήγε κάποτε εις το εργοστάσιο του Δ. Δουμενικιώτη και εκεί    ε π ί   τ ό π ο υ,   όπως λέμε, του συνέστησε να προσθέση και κάποια άλλη ουσία, για να βγει ρακί σε καλύτερη ποιότητα. Και πράγματι, όταν έγινε η απόσταξις σύμφωνα με τη συμβουλή του γιατρού και πήγαν οι τρεις φίλοι να δοκιμάσουν το απόσταγμα της ημέρας εκείνης, ο Αντώνιος Μακρής πρώτος, μόλις το εδοκίμασε, υπερευχαριστήθηκε και ανεφώνησε:  «Μωρέ, τί είναι αυτό; Αυτό είναι ο ύ ζ ο Μ α σ σ α λ ί α ς!».

Και έτσι από τότε βγήκε το όνομα του ούζου.

Αλλά τώρα θα ρωτήσει κανείς, τι ήθελε να πει ο μακαρίτης Αντ. Μακρής, ο νοννός του ούζου, με τις λέξεις «ούζο Μασσαλίας», από τις οποίες έμεινε κατόπιν η λέξις ο ύ ζ ο ως ονομασία του «ματαβρασμένου ρακιού» καλής ποιότητος;Στον Τύρναβο γίνεται ανέκαθεν και καλλιέργεια μεταξοσκωλήκων και παράγονται κάθε χρόνο κουκούλια σε μεγάλη ποσότητα. Από τα κουκούλια λοιπόν αυτά, τα εκλεκτότερα μπαλαρίζονταν τα χρόνια εκείνα σε ιδιαίτερες μπάλες και στέλνονταν στο Βόλο για την Ευρώπη με την επιγραφή uso Massalia, ήτοι «προς χρήσιν της Μασσαλίας».

Εσήμαινε δηλαδή η φράσις αυτή (uso Massalia) στο εμπόριο των κουκουλιών    τ η ν     ε κ λ ε κ τ ή     π ο ι ό τ η τ α     και αυτό ήθελε να πη ο μακαρίτης Μακρής με την αναφώνησί του, χωρίς να το φαντάζεται βέβαια τότε, ότι γίνονταν δημιουργός μιας λέξεως, που χαρακτηρίζει τώρα μια ιδιαίτερη βιομηχανία οινοπνεύματος και που είναι σήμερα σε κάθε μικρή και μεγάλη πόλι της Ελλάδος στα στόματα όλων…
 

Άρθρα και Μελετήματα (επιμέλεια Ν. Α. Τζάρτζανος), Εκδόσεις Κ. Κακουλίδη.

http://www.youtube.com/watch?v=h03P_j-iWc8&feature=related

Αξιολογήστε το άρθρο 
Δεν έχει αξιολογηθεί
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
Σχόλια

27/08 12:30  apostel
Ευτυχώς! ! ! Ευτυχώς που τα κουκούλια δεν πήγαιναν στο Λονδίνο για τώρα θα το λέγαμε γιουζέ (use London).
...άιντε στην υγειά μας.
27/08 12:46  elenitsa 1
USA εγραφε στα βαρελια με το ουζακι,συμφωνα με μια αλλη εκδοχη που εχω διαβασει,δηλαδη ειχαν προορισμο τις ΗΠΑ.Κι ετσι πηρε τ'ονομα του.Ποια απ'τις δυο αληθευει?
27/08 12:51  Usοund
Μην τα βάζεις με τον Τζάρτζανο!
27/08 13:15  apostel
Σύμφωνα με έγκυρη πηγή, το ούζο είναι η απόδοση στα τυρναβίτικα του χημικού στοιχείου με σύμβολο Ο (ελληνικό)
Απαντάται άφθονο σε ελεύθερη μορφή, συνήθως ως 12O ("Ούζο Δώδεκα"). Από τους προγραμματιστές χρησιμοποιείται σε μοριακή μορφή, Ο-Ο (Object Oriented), ενώ οι σκακιστές το προτιμούν σε τριπλή μορφή (Ο-Ο-Ο).
27/08 13:16  elenitsa 1
Δεν ειμαι βεβηλη.
27/08 13:19  Usοund
Καλόoo, apostel.
27/08 13:22  elenitsa 1
Αυτη η τριπλη μορφη,κατι σε wc θυμιζει...
27/08 13:23  elenitsa 1
Η,μαλλον,Βεσπασιανες,για να ειμαι ακριβεστερη.
27/08 13:23  Usοund
Ρε Ελένη, εδώ μέσα θα μας αναλύσεις το πρόβλημά σου?
27/08 13:26  elenitsa 1
Κι εγω που νομιζα οτι βρηκα ευηκοα ωτα!
27/08 13:28  Usοund
Πάσχουμε από το σύνδρομο ανοσμίας. Ευτυχώς, γιατί με τη φόρα που έχεις πάρει...
27/08 13:44  Yannis K.
Το να πιεις ουζο χρειαζεται μια καλλιεργεια οπως ισως γνωριζετε. Οι γουλιες πρεπει να ειναι μικρες και οι μεζεδες απαραιτητοι κι εκλεκτοι. Και φυσικα σε μικρη ποσοτητα αλλα ει δυνατον σε μεγαλη ποικιλια. Σιγουρα δεν παει κρεας ή πιτες. Νομιζω κατα τ' αλλα η γκαμα των μεζεδων ειναι πολυ μεγαλη, μια φορα επαθα πλακα οταν σ' ενα χωριο της Πελλοπονησου μου εφεραν φρεσκια κουκια για ουζομεζε. Προσωπικα προτιμω τα ωμα οστρακοειδη, γυαλιστερες, κυδωνια κ.τ.ρ.
Επισης θα ελεγα οτι αν και ποτο που πινεται και μοναχικα ειναι φοβερο καυσιμο για μια παρεα.
Ο ανθρωπος που πινει μονος του σκετο ουζο εχει προβλημα στα σιγουρα. Για αλλα ποτα δε θα εβαζα το χερι μου στη φωτια αλλα για το ουζο ειμαι σιγουρος.
27/08 14:31  cornelsen
Yannis K.
Αν σε βγάλει ο δρόμος για Μύκονο -τώρα τον Σεπτέμβρη είναι απόλαυση- πιες ουζάκι με κοπανιστή (την αυθεντική, όχι τού εμπορίου) και ντόπιο λουκάνικο ή λούζα. Θα σού έστελνα, αλλά μέσω διαδικτύου χάνουν την ...γεύση τους.
Με αυτά που γράφεις μου άνοιξες την όρεξη. Πάω για μεσημεριανό φαγητό.
27/08 14:38  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Η προέλευση της λέξης μου θύμισε άλλες δύο περιπτώσεις :
1. Μένγκλα (made in England)
2. Πούρα ( Pura Havana)
και μία αμφιλεγόμενη :
Γκόμενα (go with men)
27/08 14:44  Swearengen
-Όχι Τριαντάφυλλε, το "γκόμενα" -λογικά- προέρχεται απλώς από το woman. Eσύ το ...προχώρησες πολύ ! Την έκανες και "εύκολη" τη γκόμενα !
27/08 14:46  Swearengen
Και ένα αίνιγμα, για πολύ δυνατούς λύτες :
Παρακαλώ, προσδιορίσατε την προέλευση και αληθή έννοια της φράσης "θα γελάσει και το παρδα΄λό κατσίκι !"
Εδώ σας θέλω, κατσίκια μου.
27/08 14:59  elenitsa 1
27/08 15:02  Swearengen
Λάθος Ελενίτσα ! Λυπάμαι, έχασες. Προφανέστατα είναι παλαιότερη η έκφραση και η γελοιογραφία απλώς κάνει χρήση αυτής, ως λογοπαίγνιο. Καμμία σχέση.
-Άλλος κανείς ?
27/08 15:20  Swearengen
Λοιπόν, άντε «να το πάρει το ποτάμι» : Ως γνωστόν, κατά την παράδοση και το πολύ παλαιό έθιμο (που ακολουθείται ακόμη στην ελληνική επαρχία), στο κατσίκι που προορίζεται για σφαγή κατά το Πάσχα, στο λεγόμενο «κατσίκι της Λαμπρής», φορούν στο λαιμό του μία κόκκινη κορδέλα, που υποδηλώνει τη άτιμη μοίρα του. Εξαιτίας αυτής της κορδέλας, το κατσίκι της Λαμπρής καλείται και «παρδαλό». Λέγοντας λοιπόν «θα γελάσει και το παρδαλό κατσίκι», εννοούμε ότι θα συμβεί κάτι τόσο κωμικό, ώστε θα γελάσει μέχρι και ο μελλοθάνατος. Είναι μία φράση ισοδύναμη (αν και πιο …ποιμενικά ποιητική), με τη φράση «θα γελάσει ο κάθε πικραμένος».

Τώρα, για το ούζο δεν έχω να εισφέρω στο διάλογο, ως πολέμιος του αλκοόλ. Διερωτώμαι όμως : -Τόσοι γαλλομαθείς και γαλλοτραφείς παρήλασαν από το blog, βρε δεν βρέθηκε ούτε ένας να αναφέρει τη συγγένεια του ούζου με το Pernod, τo γαλλικό κίτρινο !) ούζο ? Ούτε ένας ?

27/08 15:33  elenitsa 1
Εκτος απο την κοκκινη κορδελα,το βαφουν στη ραχη μ'εναν κοκκινο σταυρο.Αυτο ειναι δηλωτικο της μοιρας του κατσικιου.
Οσο για το κιτρινο ουζο,ας πιναμε γενικως κι ισως να το γνωριζαμε.Οποιος δεν πινει,πως να ξερει τετοιες λεπτομερειες?Ζητω το νερακι!Ευτυχως που δεν προκαλει μεθη,αλκοολα του κερατα θα ημουν...
27/08 15:51  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Εκδίκηση !
Το Pernod είναι μάρκα (μία από τις τρεις πιο γνωστές) το ποτό ονομάζεται Pastis...
Η διαφορά του με το ούζο έγκειται εις την πυκνότητα και ιξώδες (συνεκτικότητά του). Τα μεγέθη είναι μεγαλύτερα απ΄του ούζου (τείνει σε liqueur) και ως εκ τούτου πίνεται αναγκαστικώς αραιομένο.
Προφανώς πατρίδα του είναι η Μαρσίλια.
27/08 15:59  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Και μία έκφραση της νοτιοανατολικής Γαλλίας :
= ώρα για παστίς (Ricard είναι η άλλη μάρκα, τώρα έχει συγχωνευθεί με την Pernod)
αντί για Une heure et quart = Μία και τέταρτο (το μεσημέρι)
Με τις liaisons και τη Μαρσεγιέζικη προφορά η διαφορά εκφώνησης γίνεται δύσκολα αντιληπτή.
27/08 16:01  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Une heure ri card = = ώρα για παστίς
(αμάν αυτό το πρόβλημα με τις ξένες λέξεις)

Σχετικά με το blog

Λίγα λόγια για εμένα
www.mantri.gr
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις
Σύνδεσμοι