ALI BABA
Κώθωνες
2473 αναγνώστες
Τετάρτη, 2 Ιουλίου 2008
19:27

                                                                   

 

 

 

Όπως είναι γνωστό, το κατ' εξοχήν ποτό των αρχαίων Ελλήνων ήταν ο «θείος οίνος». Ανδρες, γυναίκες και παιδιά γεύονταν το ένθεο αυτό ποτό και ιδιαίτερα οι πρώτοι, που συνομιλούσαν και φλυαρούσαν ατέλειωτες ώρες κάθε μέρα στους ανδρώνες πίνοντας κρασί. Οι συμμετέχοντες στις κρασοκατανύξεις αυτές συνήθως δεν έχαναν τη διαύγεια του νου τους επειδή το κρασί που κατανάλωναν ήταν νερωμένο. Σπάνια, και για πολύ συγκεκριμένους σκοπούς, οι αρχαίοι Ελληνες έπιναν ανέρωτο κρασί, «άκρατον οίνον». Η ανάμειξη του κρασιού με το νερό γινόταν μέσα σε μεγάλα ευρύστομα αγγεία, γνωστά ως κρατήρες, και η συνήθης αναλογία ήταν τρία μέρη νερού προς ένα οίνου.

Το νερό που χρησιμοποιούσαν για το αραίωμα του κρασιού φρόντιζαν να προέρχεται από «σκιαράν παγάν» (πηγή), από «κρήνην αέναον και απόρρυτον» ή από «ψυχρόν φρέαρ». Ετσι μαζί με τη μείξη του κρασιού τους οι αρχαίοι πετύχαιναν συγχρόνως και την ψύξη του. Πολύ διαδεδομένη ήταν και η πρακτική να χρησιμοποιούν και νερό που προερχόταν από λιώσιμο χιονιού, το οποίο, ως γνωστόν, το συντηρούσαν ακόμη και το καλοκαίρι και το εμπορεύονταν. Ωστόσο είχαν εφεύρει και ιδιαίτερους τρόπους ψύξης του κρασιού. Γύρω στα μέσα του 6ου αι. π.Χ. επινόησαν ένα αγγείο ειδικής κατασκευής που επέτρεπε την ψύξη του οίνου και τη διατήρησή του σε ψυχρή κατάσταση όσο αυτός βρισκόταν αποθηκευμένος σε μεγάλα στενόστομα αγγεία, στους αμφορείς, προτού μεταφερθεί στους κρατήρες. Πιο συγκεκριμένα κατασκεύασαν έναν ειδικό τύπο αμφορέα με κύριο γνώρισμα τα διπλά του τοιχώματα. Με τη βοήθεια των εσωτερικών τοιχωμάτων δημιουργούνταν ο κατ' εξοχήν χώρος του αγγείου, μέσα στον οποίο έχυναν, από το στόμιό του, το κρασί. Ο χώρος που σχηματιζόταν από τα εξωτερικά τοιχώματα και περιέβαλλε τον εσωτερικό γέμιζε με τη βοήθεια μιας προχοής που βρισκόταν στο πάνω μέρος με ψυχρό νερό ή χιόνι. Ετσι πετύχαιναν τη μόνιμη ψύξη του κρασιού, αφού εύκολα μπορούσαν να ανανεώνουν το ψυκτικό μέσο, όταν αυτό έλιωνε και ζεσταινόταν, με φρέσκο. Διά μέσου μιας οπής που βρισκόταν στο κάτω μέρος του αγγείου απομάκρυναν το ζεστό νερό και στη συνέχεια, σφραγίζοντάς την, έριχναν στον εξωτερικό χώρο του φρέσκο χιόνι ή κρύο νερό.

Μέσα στο τρίτο τέταρτο του 6ου αι. π.Χ. αθηναίοι κεραμείς βρήκαν έναν άλλο τρόπο ψύξης κρασιού που εξυπηρετούσε καλύτερα τις ανάγκες των συμποσιαστών. Ο προηγούμενος, που μόλις περιγράψαμε, απαιτούσε τη γρήγορη κατανάλωση του κρασιού από τη στιγμή που αυτό περνούσε από τον αμφορέα - ψυκτήρα στον κρατήρα. Αν όμως ο ρυθμός κατανάλωσης ήταν αργός, τότε το κρασί μέσα στον κρατήρα θα έχανε τη δροσιά του. Ετσι δημιουργήθηκε η ανάγκη να εφευρεθεί ένας άλλος τρόπος που θα εξασφάλιζε μόνιμη ψύξη του κρασιού. Δηλαδή, όταν αυτό θα γέμιζε τα κρασοπότηρα των αρχαίων γλεντζέδων, γνωστά κυρίως ως κύλικες, θα έπρεπε να είναι ακόμη κρύο ή δροσερό. Επινοήθηκε έτσι ένα χαρακτηριστικό μανιταρόσχημο αγγείο, το οποίο, αφού το γέμιζαν με κρασί, το τοποθετούσαν μέσα στον κρατήρα που ήταν γεμάτος με κρύο νερό ή χιόνι. Πετύχαιναν δηλαδή έναν τρόπο ψύξης που θυμίζει αυτόν με τον οποίο σήμερα διατηρούμε κρύο ένα μπουκάλι σαμπάνιας ή κρασιού καθώς το τοποθετούμε μέσα σε δοχείο που περιέχει παγάκια. Το κρασί το αντλούσαν από το στενόστομο μανιταρόσχημο αγγείο, τον ψυκτήρα, όπως ονομαζόταν στην αρχαιότητα, με τη βοήθεια μιας κουτάλας που είχε μακριά λαβή. Το σκεύος αυτό οι αρχαίοι το ονόμαζαν αρύταινα ή κύαθο. Είναι πολύ πιθανό ότι το κρασί στους ψυκτήρες αυτούς ήταν ανέρωτο, οπότε το αραίωμά του γινόταν εκ των υστέρων, μέσα στα ίδια τα κρασοπότηρα, με κρύο νερό που έφερναν με ένα κανάτι, την αρχαία οινοχόη. Ετσι, εκτός από τη μείξη του κρασιού, πετύχαιναν συγχρόνως και την καλύτερη ψύξη του.

Οπωσδήποτε οι κρατήρες - ψυκτήρες δεν φαίνεται να ήταν ιδιαίτερα συχνοί στην αρχαιότητα. Σποραδικά απαντώνται και σε άλλες εποχές, όπως π.χ. ένας που βρέθηκε στη μυκηναϊκή Τίρυνθα και χρονολογείται στον 13ο αι. π.Χ. Η σπανιότητά τους πρέπει να οφείλεται στο γεγονός ότι οι αρχαίοι προτιμούσαν λίγο περισσότερο το κόκκινο κρασί που δεν απαιτεί ιδιαίτερη ψύξη. Κυρίως όμως στο ότι, όπως ήδη είπαμε παραπάνω, το νερό με το οποίο αραίωναν το κρασί φρόντιζαν να είναι «παγωμένο» έτσι ώστε δεν απαιτούνταν καμία φροντίδα για περαιτέρω ψύξη του θείου αυτού ποτού.

Κύπελλα αρχαίων

κώθων:κύπελλο για στρατιώτες,οι οποίοι ήταν αναγκασμένοι συχνά να πίνουν βρώμικο νερό.Μεταφέρεται εύκολα στο γυλιό και το κύπελλο έχει χείλος που συγκρατεί τις ακαθαρσίες.Από τις αρχές του 3ου αιώνα έγινε συνώνυμο με τη γερή κρασοκατάνυξη.

κύλικας:κύπελλο,συνήθως μεγαλυτέρου μεγέθους.

κοτύλη:μικρού μεγέθους κύπελλο (και κοτυλίσκη).

κάνθαρος:κούπα με πόδι και με δύο εξογκώματα σαν αυτιά.

ρυτόν,κέρας:κερατόσχημα κύπελλα

Ο κάνθαρος και το κέρας έγιναν σύμβολα υπερβολικής οινοποσίας.

κύμβη:βαθύ δοχείο σε σχήμα βάρκας.

λεπαστή.:βαθύ κύπελλο η κατ άλλη ερμηνεία ρηχό ,γιατί προέρχεται από τη λέξη λεπάδα,δηλαδή πεταλίδα.

άμυστις: βαθύ κύπελλο. Eκ του αμυστίζω=πίνω μονορρούφι

Κάπηλος: ήταν ο ταβερνιάρης της εποχής.

Πως φθάσαμε σήμερα, και με ποιά παραφθορά των εννοιών ,οι λέξεις αυτές να έχουν εντελώς διαφορετική ερμηνεία; Όπως στους στίχους του- ενταύθα- ποιητή εκ του προχείρου:

Κι ο βασιλεύς ο Όθων

μεγάλος ήτο κώθων

ασπάζετο την ύλην

καθόλου την κοτύλην

δεν έπινε από κάνθαρο

τον λέγαν χρυσοκάνθαρο.

Αξιολογήστε το άρθρο 
32 ψήφοι
 Εκτύπωση     Αποστολή με e-mail
Σχόλια

02/07 19:40  Usοund
Σημείωση: Ο Όθων δεν εφημίζετο για τις σεξουαλικές του επιδόσεις. Εκεί παραπέμπει και η χρήση της λέξης κοτύλη στο στιχάκι. Στη σημερινή ερμηνεία της.
02/07 19:54  Usοund
Προσθήκη: O κώθων χρησιμοποιήθηκε κατ αρχήν από Σπαρτιάτες στρατιώτες.Και, για να σας προλάβω, οιαδήποτε συσχέτιση με συνώνυμα άτομα εκφεύγει των προθέσεων του γράφοντος (σιγά μη με πιστέψετε).
02/07 20:01  evie
www.tsolozidis-collection.org/collection/main.php/v/periods/archaic/?g2_page=8

Μερικές φωτό από αρχαϊκά αγγεία, αξίζει τον κόπο να περιηγηθεί κανείς με τα κάτω βελάκια τις σελίδες!

Καλοκαιράκι και επίσκεψη σε e-museum !
5* για την όμορφη ιδέα του οικοδεσπότη...
02/07 20:10  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Μία μικρή προσθήκη στο εξαιρετικό άρθρο, πρός άρσιν διαδεμόνων παρανοήσεων. Προσφορά από το μπλογκοτρίδυμο (από την αόρατο συμβία και μητέρα της "Νυχτερίδας").
Ο άκρατος οίνος και η αναγκαία αραίωσή του δεν πρέπει να μας "ξενερώνουν". Τα <τότε> κρασιά για λόγους ΣΥΝΤΗΡΗΣΗΣ ήταν γλυκά εκ της μεθόδου παραγωγής ή επεξεργασίας τους. Φαντασθείτε "Ρόδο", "Λήμνο", ή "Μαυροδάφνη" Χ3!
Συζητάμε περί Liqueurs δηλαδή και η αραίωση ήταν επιβεβλημένη !
Για την ιστορία ο γράφων τριακοντατούτης <κάποτε> παρήγγειλε ανύποπτος εις βαρ, "Grand Marnier με θρυματισμένο πάγο", επειδή η ωραιοτάτη νεαρά την οποία εσυνόδευε, το παρήγγειλε για εκείνη.
Επρόκειτο περί παγίδος ! Απετέλεσε "πόλο έλξης", παρ' όλη την παρουσία της, έως ότου ο βάρμαν του αποκαλύψει τη "συνομωσία" τους : Εθεωρείτο, (θεωρείται εισέτι ?) "αδερφίστικο"...
02/07 20:10  Usοund
Εύγε, Evie! Πολύ ενδιαφέρον. Και οι κώθωνες αντιπροσωπευτικότεροι τού εδώ ανηρτηθέντος...
02/07 20:12  Swearengen
Ε, ήταν και ολίγον οινόφλυξ ο Βιττελσμπαχ. Όλο προσόντα. Σου λέει, "-τί να τον κάνουμε αυτόν τον ελαττωματικό, δεν τον στέλνουμε στην Ελλαδίτσα ? Μόνο εκεί θα τον ανεχθούν". Και μας τον έστειλαν.
02/07 20:13  Usοund
Εισέτι, εισέτι, Τριαντάφυλλε!
02/07 20:15  evie
και εδώ έχει αρκετά ...
http://de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_Formen,_Typen_und_Varianten_der_antiken_griechischen_Fein-_und_Gebrauchskeramik

ή
www.de.wikipedia.org/wiki/Liste_der_Formen,_Typen_und_Varianten_der_antiken_griechischen_Fein-_und_Gebrauchskeramik
02/07 20:16  Usοund
Για λέγε βρε φιλόλογε του μπλογκ. Πως φθάσαμε από τον σπαρτιάτη κώθωνα(κύπελλο) στο κωθώνι?
02/07 20:21  evie
... Η απάντηση ...ως συνήθως βρίσκεται με το ψαχτήρι...

www.hellenicpantheon.gr/kwthwn.htm

όπου εκεί αναφέρει ότι η λέξη κωθώνι βγήκε από το όνομα του αγγείου κώθωνα...

"Από το όνομα του αγγείου, το ρήμα κωθωνίζεσθαι (= μεθάει, οργιάζει) και τα ουσιαστικά κωθωνισμός (=μέθη) και κωθώνιον (=μέθυσος)."
02/07 20:23  Usοund
Ορθόν. Υπάρχει κι άλλη ερμηνεία. Ο γάτος-ένας είναι ο γάτος- θα τη βρει.
02/07 20:27  Swearengen
Το κωθώνι είναι το "στραβάδι" του ναυτικού. Και πρέπει να προέρχεται από το μεταλλικό κύπελλο που είχαν οι ναύτες.
02/07 20:28  Usοund
Τόπα! Ένας είναι ο γάτος!
02/07 20:29  Swearengen
Τί κάναμε στο ναυτικό ? Μπρίκια κολλάγαμε ?
02/07 20:32  Usοund
Ο συνεταίρος ήτο στεριανός ναύτης.
02/07 20:32  ΣΙΓΑΛΑΣ
Οχι ρε swear
δεναμε κορδελακια,μπελαμανεςκ.λ.π.
02/07 20:34  Swearengen
Ναι, πολύ στεριανός. 280 πλεύσιμες ημέρες. Μόνο. Ρώτα το Σιγάλα, να στα πεί. Αυτός ξέρει.
02/07 20:41  Usοund
Καλά, ρε θαλασσόλυκε! Δεν σ είπαμε και καμπούρη! Έτσι εξηγείται κι η ενασχόλησή σου με τα νερά.(ΕΥΔΑΠ).
02/07 20:48  ΣΙΓΑΛΑΣ
Οταν λεει πλευσιμες εννοει χωρις λιμανι και εξοδο
εμενα το μεγιστο ηταν 10 μερες εν πλω σε ασκησεις
02/07 20:49  ΣΙΓΑΛΑΣ
Απο τοτε του εμεινε και ψαχνει τα...λιμανια(sorry swear)
02/07 20:54  adiavastos
Ρε τι θα γίνει με εσας τους θαλασσόλυκους. (Νάτος πάλι ο ...λύκος). Κωθώνι είναι το κουτάλι με το οποίο φάγατε την θάλασσα.
02/07 21:00  Swearengen
Ωπ ! Θαλασσινό ιώδιο και αλάτι μου μύρισε. Που είναι αυτός ο κλιμακάριος να χαιρετίσει τον Αδιάβαστο, με συριγμούς ?

Admiral on board, κωθώνια !
02/07 21:06  haros
τζουμ παπατζουμ,τζουμ παπατζουμ..καρδια μου καημενηηηηηη...σε εστησαν σε μια γωνια...
τραλαλαλααααα...
02/07 21:08  haros
αποφασισα να παρω τον μαρινη,του εστειλα μηνυμα στο μπλογκι του...
02/07 21:16  adiavastos
χαχαχα swear, κόψε μερικές ...σαρδέλλες.


02/07 21:20  Swearengen
Πλάκες εννοείς Αδιάβαστε ? Για βόηθα. Πόσες κλάρες ?
02/07 21:26  adiavastos
Είπα μπας και μπέρδευα λιγάκι, αλλά που εσύ. ΓΑΤΑ.
(Απλή, μια)
02/07 21:44  Swearengen
Και λίγο τό 'χεις ? Εγώ για να πάρω μια απλή κόκκινη σαρδελίτσα, με δυο σταυρωτά καλαμάρια μέσα, έκανα έξι ολόκληρους μήνες. Ε, είπα, αφού μου δώσανε καλαμάρια, ας το ρίξω στο γράψιμο. Έτσι γράφτηκα στο φόρουμ :)
02/07 21:45  Usοund
Kaι σ έγραψαν...
02/07 21:47  Swearengen
Κανονικότατα. Όπως μου άρμοζε.
02/07 21:48  adiavastos
Καλίτερα τελικά που το έριξες στο γράψημο και όχι στο..ράψημο. Γιατί στο πρώτο διαπρέπεις. Ρε μπας και είσαι επαγγελματίας...γραφιάς? (Τέχνη διδαχθείσα και αποκτηθείσα εν τω στρατεύματι :)
02/07 22:16  ΣΙΓΑΛΑΣ
Swearengen
θυμασαι τι εκανα εν πλω?
02/07 22:23  Τριαντάφυλλος Κατσαρέλης
Πούφου σαρδελλίτσες...
Εγώ έχω ένα επίχρυσο "πηδάλιο" διαμέτρου 3 εκ. στη στολή μου.
Πιστοποίηση Κυβερνήτου Ναυτοπροσκοπικής λέμβου, από επιτροπή Αξιωματικών του Πολεμικού Ναυτικού και του Λιμενικού.
Χώρια που έχω ταξιδεύσει με πλήρωμα 6 προσκοπάκια + 1 Ύπαρχο από την Αίγινα μέχρι τη Βόρειο Εύβοια...

"Νυχτερίδα" - Μ.Κ.

02/07 22:25  haros
και εγω εχω εμβλημα μαυρο,νεκροκεφαλη με δυο κοκκαλα,πανω στην κουκουλα μου,ζηλια σας...
02/07 22:26  ΣΙΓΑΛΑΣ
Δημητριε...ακομα υπηρετεις την θητεια σου?
02/07 22:28  haros
αλλα 2000 χρονια ακομα φιλε ΣΙΓΑΛΑ...
02/07 22:30  ΣΙΓΑΛΑΣ
Αυτο θα πει ...μονιμάς
02/07 22:33  haros
ασχετο,διαβαζα το φορουμ,οι ευγενειες και τα πολλα πολλα εχουν εκλειψει,νευρα,βρισιδι,οχι καλυμμενο,στην φορα,οι ζημιες εχουν τεντωσει τα νευρα ολων..δυσκολη εποχη για συζητησεις...λιγο πτωση ακομα,και ολοι θα αρπαχτουν με ολους...
02/07 22:46  ΣΙΓΑΛΑΣ
Tωρα φιλε επιβαλλεται συναντηση για ουζακια κι'ας κανει ζεστη
02/07 22:49  Bluesman
www.youtube.com/watch?v=M5rVgxmekeM&amp;feature=related
...για να χαλαρώσουμε...
02/07 22:52  Bluesman
www.youtube.com/watch?v=zAG-kX_IlUw&amp;feature=related
...και για τον Διαμαντή...
02/07 22:55  orionas
μαγκες,
εχω μεινει αναυδος! τι πλεκτανη ειναι ετουτη! Μολις διαβασα το σπαρτειο μπλογκ γιατι ημουνα απασχολημενος με το αρθρο μου στο φορουμ (btw http:
//www.capital.gr/gmessages/showTopic.asp?id=396515&pg=2
) και δεν βρισκω λογια
02/07 22:56  orionas
δλδ μου λετε σουεαρ οτι ο Ωριωνας ο Φλογερος εχασε το στοιχημα; Τουλαχιστον αυτο με του φαυλου το κερδιζω;
Πως εγινε αυτο;
02/07 23:01  ΣΙΓΑΛΑΣ
???????????????????????????????????????????
02/07 23:23  Swearengen
Ωρίωνα, καλώς ήλθες στο blog μας, στο οποίο είσαι φυσικά ευπρόσδεκτος, όπως οι πάντες. Μάλλον δεν θα πρόσεξες (ανωτέρω) ότι δεν επιθυμούμε, ούτε εγώ ούτε -πολύ περισσότερο ο Usound (που δεν έχει καμμία σχέση με το θέμα)- καμμία απολύτως αναφορά, άμεση ή έμμεση στο συγκεκριμένο πρόσωπο.
Οι θέσεις μου είναι σαφώς διατυπωμένες στο ξένο blog, όπου και ανήκουν καθ' ύλην, αφού από εκεί ξεκίνησε η υπόθεση και εκεί θα τελειώσει, είτε με τον ένα είτε με τον άλλο τρόπο (μεταξύ των δύο που έχω ορίσει), πάντως οριστικά και αμετάκλητα. Αυτά και τέλος του συγκεκριμένου ζητήματος.
Καλό βράδυ σε όλους
02/07 23:37  elenitsa 1
Χικ!Χικ!Κρατει,βρε παιδια,φτιαξαμε κεφαλι με τοσο κρασι.Χικ!
03/07 00:17  Θρασύβουλος Καλοχαιρέτας
swear, προσ μνμ. Το άρθρον καλόν όπως και τα σχόλια, μην είμαι αγενής.
03/07 07:18  vadra
Καλημέρα σας!

Εξαιρετικό θέμα!(ως συνήθως άλλωστε)

5*

Σχετικά με το blog

Λίγα λόγια για εμένα
www.mantri.gr
Αναζήτηση
Προηγούμενα Άρθρα
Τελευταίες δημοσιεύσεις
Σύνδεσμοι